📱 Το κινητό: φίλος ή εχθρός;

 

Τι συμβαίνει σε κάθε ηλικία και πώς μας επηρεάζει ψυχολογικά

🌙 Εισαγωγή ...Μια σκηνή που όλοι ξέρουμε!

Ξυπνάς το πρωί. Πριν ακόμα σηκωθείς από το κρεβάτι, πιάνεις το κινητό. Notifications, scroll, mail, TikTok, Instagram. Ο καφές έρχεται δεύτερος. Το κινητό πρώτο.
Το έχουμε όλοι ζήσει. Αλλά τι σημαίνει αυτό για το μυαλό, την ψυχή, τις σχέσεις μας;

 Παιδιά: όταν το κινητό γίνεται “μαγικό κουμπί”

Για ένα παιδί, το κινητό είναι σαν να έχει έναν ολόκληρο κόσμο στην παλάμη του. Μπορεί να μάθει, να γελάσει, να παίξει. Αλλά…

• όταν χρησιμοποιείται για να “ηρεμήσει” το παιδί αντί να συνδεθεί με τον γονιό,

• όταν η οθόνη παίρνει τη θέση του βλέμματος,
  τότε μιλάμε για απώλεια συναισθηματικής ρύθμισης.

Η νευροβιοψυχολογία δείχνει ότι η έλλειψη αλληλεπίδρασης πρόσωπο-με-πρόσωπο επηρεάζει την ανάπτυξη του προμετωπιαίου φλοιού, δηλαδή του μέρους που βοηθά στη συγκέντρωση και στη διαχείριση συναισθημάτων.

 Παιδιά σχολικής ηλικίας: ο κόσμος τους… σε οθόνη

Τα παιδιά που μπαίνουν στο δημοτικό αρχίζουν να έχουν δικό τους “ψηφιακό αποτύπωμα”. Εδώ οι κίνδυνοι είναι:

• διάσπαση προσοχής,

• δυσκολία να βαρεθούν και να δημιουργήσουν,

• πρώιμη κοινωνική σύγκριση (π.χ. ποιος έχει καλύτερο παιχνίδι στο YouTube).

Το κινητό είναι φίλος, αν χρησιμοποιείται για μάθηση και δημιουργία.
Γίνεται εχθρός, αν αντικαθιστά το παιχνίδι στην αυλή ή τη φαντασία.

Έφηβοι: “Χωρίς κινητό δεν υπάρχω”

Στην εφηβεία, το κινητό είναι καθρέφτης. Selfies, likes, μηνύματα, chats. Είναι τρόπος να ανήκουν.
Αλλά εδώ κρύβεται το πιο μεγάλο ρίσκο: σύγκριση και άγχος.

• Το μπλε φως πριν τον ύπνο μπερδεύει το βιολογικό ρολόι → λιγότερος ύπνος → χειρότερη διάθεση.

• Κάθε like δίνει “ντοπαμίνη” → μικρά χτυπήματα ανταμοιβής → δυσκολία στη διαχείριση της βαρεμάρας.

Κι έτσι, το κινητό που τους δίνει παρέα, μπορεί να τους αφήνει πιο μόνους.

Νέοι ενήλικες: το κινητό ως εργαλείο και… παγίδα

Σπουδές, δουλειά, καριέρα. Το κινητό γίνεται organizer, GPS, ημερολόγιο, βιβλιοθήκη.
Αλλά:

• η συνεχής ειδοποίηση → μόνιμη ένταση στο νευρικό σύστημα,

• η “μερική προσοχή” → δεν βυθίζονται σε τίποτα βαθιά,

• το “συγκρίνω τη ζωή μου με τη ζωή των άλλων” → άγχος και τελειοθηρία.

 Ενήλικες: το κινητό μέσα στη σχέση

Στις σχέσεις, το κινητό μπορεί να φέρει κοντά (μηνύματα, φωτογραφίες, κλήσεις), αλλά μπορεί και να γίνει τοίχος.
Έρευνες δείχνουν ότι ακόμα και η παρουσία του κινητού στο τραπέζι μειώνει το βάθος της συζήτησης. Δεν χρειάζεται καν να το χρησιμοποιήσεις. Αρκεί να είναι εκεί.

Ηλικιωμένοι: το κινητό ως “παράθυρο στον κόσμο”

Για τους μεγαλύτερους, το κινητό μπορεί να είναι:

• σύνδεση με τα παιδιά και τα εγγόνια,

• λιγότερη μοναξιά μέσω βιντεοκλήσεων,

• αλλά και άγχος, αν δεν καταλαβαίνουν την τεχνολογία ή πέφτουν θύματα παραπληροφόρησης.

 Ο “χρυσός κανόνας”: φίλος ή εχθρός;

Το κινητό είναι ουδέτερο. Η σχέση μας μαζί του το κάνει φίλο ή εχθρό.

• Αν γίνεται εργαλείο, μάς δίνει ελευθερία.

• Αν γίνεται “αφεντικό”, μας παίρνει τον ύπνο, την προσοχή, τις σχέσεις.

Ο εγκέφαλος μαθαίνει από τα μοτίβα. Αν μάθουμε να το κρατάμε με όρια, τότε είναι φίλος. Αν το αφήσουμε να μας κρατά εκείνο, τότε είναι εχθρός.

Βιβλιογραφία

• Ward, A. F. et al. (2017). Brain drain: The mere presence of one’s own smartphone reduces available cognitive capacity. J Assoc Consumer Research.

• Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2013). Can you connect with me now? How the presence of mobile communication technology influences face-to-face conversation quality. JSPR.

• Sbarra, D. A., et al. (2019). Smartphones and close relationships: The case for an evolutionary mismatch. Perspectives on Psych Science.

• Twenge, J. M., et al. (2018). Screen time and adolescent well-being. Clinical Psych Science.

• Radesky, J. S., & Christakis, D. A. (2016). Increased screen time: implications for attention and self-regulation. JAMA Pediatrics.

• Chopik, W. J. (2016). The benefits of social technology use among older adults. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking.